Suplementy diety z ginkgo biloba – działanie, dawkowanie, skutki uboczne, zastosowanie i badania naukowe

Ginkgo biloba, znany również jako miłorząb japoński, to roślina od wieków stosowana w tradycyjnej medycynie chińskiej. Suplementy diety zawierające wyciąg z liści ginkgo biloba cieszą się dużą popularnością ze względu na swoje właściwości prozdrowotne, szczególnie w kontekście poprawy funkcji poznawczych i neuroprotekcji.

Skład i działanie

Ginkgo biloba zawiera wiele aktywnych substancji, takich jak flawonoidy (22-27%), terpenoidy (5-7%), kwasy fenolowe, fitosterole, selen, karoten oraz witaminy C i E. Główne składniki odpowiedzialne za działanie to flawonoidy (m.in. kemferol, kwercetyna, izoramnetyna) oraz terpenoidy (ginkgolidy A, B, C, bilobalid). 

Udowodnione działanie ginkgo biloba obejmuje:

– Poprawę krążenia mózgowego i obwodowego poprzez rozszerzanie naczyń krwionośnych, hamowanie agregacji płytek krwi i zmniejszanie lepkości krwi

– Usprawnienie funkcji poznawczych, pamięci i koncentracji, szczególnie u osób starszych

– Działanie neuroprotekcyjne – ochrona komórek nerwowych przed uszkodzeniami oksydacyjnymi i toksycznością beta-amyloidu

– Zmniejszenie stężenia “złego” cholesterolu LDL we krwi

Dawkowanie

Typowa dawka ekstraktu z ginkgo biloba to 120-240 mg dziennie, podzielona na 2-3 porcje. Suplementację należy prowadzić minimum przez 8 tygodni, z tygodniową przerwą co 3 tygodnie. Ważne, aby wybierać preparaty o standaryzowanej zawartości aktywnych składników (24% flawonoglikozydów, 6% terpenolaktonów) i niskiej zawartości szkodliwych kwasów ginkgolowych (<5ppm).

Skutki uboczne i przeciwwskazania 

Suplementy z ginkgo biloba (dostępne np. na https://przepisnazdrowie.eu/ginkgo-biloba) są na ogół dobrze tolerowane, ale mogą czasem powodować:

– Dolegliwości żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, bóle brzucha, biegunki)  

– Bóle głowy

– Reakcje skórne (świąd, wysypka, rumień)

– Krwawienia (rzadko, przy jednoczesnym stosowaniu leków przeciwzakrzepowych)

Przeciwwskazaniami do stosowania są: uczulenie na składniki, ciąża i karmienie piersią (brak danych o bezpieczeństwie), padaczka (ryzyko napadów), terapia lekami przeciwzakrzepowymi (możliwe interakcje). Ostrożność należy zachować u osób z zaburzeniami krzepnięcia.

Zastosowanie

Suplementy z ginkgo biloba są polecane w celu:

– Poprawy pamięci, koncentracji i sprawności umysłowej, zwłaszcza u osób starszych

– Wspomagania leczenia łagodnych zaburzeń poznawczych i wczesnych stadiów demencji/choroby Alzheimera

– Poprawy krążenia obwodowego, np. w chorobie Raynauda lub chromaniu przestankowym

– Zmniejszenia szumów usznych

Badania naukowe

Liczne badania na modelach zwierzęcych i ludzkich potwierdzają korzystny wpływ ginkgo biloba na funkcje poznawcze:

– W badaniu na myszach transgenicznych 5xFAD, modelu choroby Alzheimera, długotrwałe podawanie ekstraktu EGb 761 (10-30 mg/kg przez 4 miesiące) poprawiło pamięć przestrzenną w teście labiryntu wodnego Morrisa. Efekt ten wiązał się ze zwiększoną neurogenezą w zakręcie zębatym hipokampa i obniżeniem poziomu patologicznego białka beta-amyloidu w mózgu.

– Metaanaliza 8 badań klinicznych obejmujących 2100 pacjentów z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi lub wczesną chorobą Alzheimera wykazała, że długotrwałe (6-12 miesięcy) stosowanie wysokich dawek EGb 761 (240 mg/dzień) istotnie poprawiało wyniki w skalach oceny funkcji poznawczych (SKT, ADAS-Cog) w porównaniu z placebo. Efekt był jednak słabszy niż leków konwencjonalnych.

– W przeglądzie systematycznym 17 badań przedklinicznych i 20 prób klinicznych potwierdzono potencjał terapeutyczny ginkgo biloba w chorobie Alzheimera. W badaniach na zwierzętach ekstrakt EGb 761 poprawiał pamięć, zmniejszał odkładanie złogów beta-amyloidu i hiperfosforylację białka tau. W próbach klinicznych u pacjentów z wczesną AD wysokie dawki przez dłuższy czas łagodziły objawy, choć efekt był umiarkowany. Podkreślono konieczność dalszych badań na większych grupach.

– Przegląd Cochrane oceniający 12 badań z udziałem 1915 osób z szumami usznymi nie pozwolił na jednoznaczne wnioski odnośnie skuteczności ginkgo biloba w redukcji głośności szumów w porównaniu z placebo. Choć w jednym z badań stwierdzono niewielką poprawę, dowody były niskiej jakości. Potrzebne są dalsze badania z użyciem wystandaryzowanych, wiarygodnych narzędzi oceny.

Ginkgo biloba to obiecujący suplement o udowodnionym działaniu neuroprotekcyjnym i prokognitywnym. Może być stosowany profilaktycznie dla zachowania sprawności umysłowej lub wspomagająco w łagodnych zaburzeniach pamięci, koncentracji i wczesnej demencji. Korzystne efekty obserwuje się zwykle przy dłuższej suplementacji wysokimi dawkami standaryzowanego ekstraktu. Należy jednak przestrzegać dawkowania i przeciwwskazań oraz konsultować suplementację z lekarzem, gdyż ginkgo może wchodzić w interakcje z niektórymi lekami. Choć dotychczasowe wyniki badań są obiecujące, konieczne są dalsze długoterminowe próby kliniczne na dużych grupach pacjentów, z użyciem wystandaryzowanych kryteriów oceny, aby w pełni potwierdzić skuteczność ginkgo biloba w profilaktyce i terapii zaburzeń kognitywnych.

Leave a reply